ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม

1. ความหมายของสิ่งแวดล้อม (Environment)

พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พุทธศักราช 2535(กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม, 2558 : 2) ได้ให้ความหมายสิ่งแวดล้อมว่า สิ่งต่าง ๆ ที่มีลักษณะทางกายภาพและชีวภาพที่อยู่รอบตัวมนุษย์ ซึ่งเกิดขึ้นโดยธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์ทำขึ้น

เกษม จัททร์แก้ว (2547 : 2) กล่าวว่า สิ่งแวดล้อม หมายถึง สิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติและที่มนุษย์สร้างขึ้น สิ่งที่เป็นรูปธรรม และนามธรรม สิ่งที่เห็นได้ด้วยตา และไม่สามารถเห็นได้ด้วยตา สิ่งที่เป็นทั้งที่ให้คุณและให้โทษ

ศศินา ภารา (2550 : 18) ให้ความหมายของสิ่งแวดล้อมว่า หมายถึง ทุกสิ่งทุกอย่างบนพื้นโลกที่อยู่รอบตัวเรา ทั้งที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์ได้สร้างขึ้น ทั้งที่มีชีวิต ไม่มีชีวิต ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม มีประโยชน์หรือมีโทษ

ประยูร วงศ์จันทรา (2554 : 14) อธิบายความหมายของสิ่งแวดล้อมว่า หมายถึงทุกสรรพสิ่งในสากลโลก ไม่ว่าจะเป็นสิ่งใดก็ตาม เป็นสิ่งแวดล้อมทั้งนั้น

จากความหมายของสิ่งแวดล้อมที่กล่าวมา สรุปได้ว่า สิ่งแวดล้อม หมายถึง สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวมนุษย์ เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและที่มนุษย์สร้างขึ้น ทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิตทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม ทั้งที่มีประโยชน์และมีโทษ

2. ประเภทของสิ่งแวดล้อม

สิ่งแวดล้อมสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ สิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น สรุปได้ดังนี้(สุกาญจน์ รัตนเลิศนุสรณ์, 2546 : 4)

2.1 สิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ (Natural Environment) สามารถจำแนกออกได้เป็น 2 พวก คือ

2.1.1 สิ่งแวดล้อมที่มีชีวิต (Biotic Environment) สิ่งแวดล้อมที่มีลักษณะเฉพาะตัว ซึ่งลักษณะถูกควบคุมโดยพันธุกรรม เช่น พืช สัตว์ มนุษย์ เป็นต้น

2.1.2 สิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิต (Abiotic Environment) สิ่งแวดล้อมที่ไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ ทั้งที่มองเห็นได้และมองไม่เห็นได้ด้วยตา และไม่ถูกควบคุมโดยพันธุกรรม เช่น ดิน อากาศน้ำ แสงแดด แร่ เป็นต้น

2.2 สิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น (Man-made Environment)สามารถจำแนกออกได้เป็น 2 พวก คือ

2.2.1 สิ่งแวดล้อมทางชีว-กายภาพ (Bio-physical Environment)เช่น ต้นไม้ที่เกิดจากการเพาะเนื้อเยื่อ การโคลนนิ่งแพะและแกะ และการตัดต่อหน่วยพันธุกรรมพืชต่าง ๆ เป็นต้นเพื่อใช้เป็นอาหารของมนุษย์ ซึ่งสิ่งที่สร้างขึ้นเป็นสิ่งมีชีวิตทั้งสิ้น จึงจัดเป็นสิ่งแวดล้อมทางชีวภาพส่วนสิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิต เช่น บ้าน ถนน รถยนต์ โบราณสถาน โบราณวัตถุ เป็นต้น จัดเป็นสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ ซึ่งสิ่งแวดล้อมทั้งทางชีวภาพและกายภาพเป็นสิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้นมา เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในการดำรงชีวิตให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

2.2.2 สิ่งแวดล้อมทางสังคม หรือนามธรรม (Social or Abstract Environment)เป็นสิ่งแวดล้อมที่ไม่มีรูปร่าง จับต้องไม่ได้ แต่มนุษย์สามารถนำมาปฏิบัติได้ เพื่อให้มนุษย์และสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ สามารถอาศัยอยู่ร่วมกันในสังคมสิ่งแวดล้อมอย่างมีระเบียบนั่นเอง เช่น วัฒนธรรมจารีตประเพณี ศาสนา กฎหมาย ความเชื่อ ค่านิยม เป็นต้น